De aardse geur bij de eerste regendruppels heeft een naam: petrichor. Het is niet de geur van regenwater zelf. Vocht en druppels maken stoffen vrij die zich in poreuze oppervlakken zoals grond en steen hebben opgehoopt en brengen ze in de lucht.
Wat betekent petrichor?
Het woord werd in 1964 bedacht door CSIRO-onderzoekers Isabel Joy Bear en Richard Grenfell Thomas. Het verwijst naar Griekse woorden voor steen en ichor, de mythische vloeistof van de goden. Petrichor beschrijft de kenmerkende geur wanneer regen droge grond bereikt.
De geur bestaat niet uit één enkele stof. Hij kan plantaardige oliën bevatten die tijdens droog weer achterblijven, stoffen uit de bodem en geosmine, een aards ruikende molecule die door bepaalde bodemmicro-organismen wordt gevormd.
Hoe een druppel geur de lucht in brengt
Wanneer een regendruppel een poreus oppervlak raakt, kan hij piepkleine luchtbelletjes insluiten. Die stijgen door de druppel en barsten, waardoor microdruppels of aerosolen ontstaan. Deze deeltjes nemen geurstoffen uit de bodem mee; de wind verspreidt ze vervolgens.
Onderzoekers van MIT legden dit proces vast met hogesnelheidscamera’s. De hoeveelheid aerosol hangt af van de valsnelheid en de eigenschappen van het oppervlak. Lichte of matige regen op geschikte poreuze grond kan het proces sterker bevorderen dan zeer harde inslagen.
Waarom ruik je regen soms vooraf?
Voor regen neemt de luchtvochtigheid vaak toe. Vocht dringt in poriën van grond en steen en kan opgehoopte vluchtige stoffen verdringen. Windvlagen vóór een bui kunnen ook lucht aanvoeren uit een gebied waar het al regent. De geur bewijst dus niet dat er precies boven jouw locatie al druppels vallen.
Bij onweer kan daarnaast een scherpere geur optreden door stoffen die samenhangen met elektrische activiteit in de atmosfeer. Dat is geen petrichor, al kunnen beide geuren kort na elkaar voorkomen.
Waarom sterker na droogte?
Tijdens een droge periode stapelen plantaardige oliën, stof en bodemstoffen zich op. De eerste druppels hebben meer materiaal om los te maken en het contrast met de droge lucht is groter. Bij aanhoudende regen wordt de bodem afgespoeld en neemt de geur vaak af.
Elke bodem ruikt anders
Bodemstructuur, vocht, begroeiing, microbiële activiteit en regenintensiteit bepalen het resultaat. Klei en stoffige grond reageren anders dan asfalt. In steden mengen geuren van natte bestrating, planten, stof en luchtverontreiniging zich met elkaar.
Kan de geur regen voorspellen?
Het is een directe aanwijzing, maar geen betrouwbare voorspelling. Wind kan petrichor kilometers ver vervoeren, lichte regen kan verdampen vóór zij de grond bereikt en hoge vochtigheid garandeert geen neerslag. Gebruik radar, waarnemingen en officiële waarschuwingen voor beslissingen.
De kern
Petrichor ontstaat door de wisselwerking tussen regen en ondergrond. De bodem levert de stoffen; druppels helpen ze als aerosolen in de lucht te brengen. Daarom ruiken de eerste druppels op droge grond zo duidelijk en verschilt de geur per plaats.